Tuesday, November 3, 2026

महिला

स्त्री, महिला आणि नारी : मातृशक्तीचे त्रिविध दर्शन

भारतीय संस्कृतीत स्त्रीकडे केवळ कुटुंबाचा आधार म्हणून नव्हे, तर संस्कृतीची संवाहक, सर्जनशील शक्ती आणि समाजाच्या उभारणीतील महत्त्वाचा घटक म्हणून पाहिले गेले आहे. ‘स्त्री’, ‘महिला’ आणि ‘नारी’ या संस्कृत शब्दांच्या अर्थांचा व व्युत्पत्तीचा मागोवा घेताना मातृत्व, प्रतिष्ठा, कर्तृत्व आणि नेतृत्व अशा स्त्रीशक्तीच्या विविध पैलूंचा उलगडा होतो. भारतीय चिंतनातील मातृशक्तीचे हे त्रिविध दर्शन समजून घेणारा हा विशेष लेख.

कित्तूरच्या राणी चेन्नम्माला शतशः वंदन!

भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासात कित्तूरची राणी चेन्नम्मा यांचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. १८२४ मध्ये ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या विस्तारवादी धोरणाला आव्हान देत त्यांनी आपल्या संस्थानाच्या स्वातंत्र्यासाठी सशस्त्र संघर्ष केला. शौर्य, स्वाभिमान, कुशल नेतृत्व आणि मातृभूमीप्रती निष्ठा यांचा आदर्श घालून देणाऱ्या या वीरांगनेच्या जीवनप्रवासाचा आणि ऐतिहासिक लढ्याचा आढावा घेणारा लेख.

मुलींच्या जन्माचे स्वागत ! देशात महाराष्ट्राची दत्तक प्रक्रियेतील उल्लेखनीय वाटचाल

नाशिक जिल्ह्यात गेल्या चार वर्षांत ३५ अनाथ बालिकांना कायदेशीर दत्तक प्रक्रियेद्वारे हक्काचे पालक आणि सुरक्षित कुटुंब मिळाले आहे. नाशिकचा जिल्हा बाल संरक्षण कक्ष (DCPU)...

असहाय्य महिला-मुलींच्या शोषणासाठी अधिकारांचा गैरवापर : स्त्रीसुरक्षेपुढील गंभीर आव्हान

शाळा म्हणजे केवळ चार भिंतींची इमारत नव्हे, तर विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांना आकार देणारे, त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची जडणघडण करणारे आणि उज्ज्वल भविष्याचा पाया रचणारे पवित्र स्थान आहे....

भारतीय स्त्री विद्वत्तेचा वारसा सहस्रकांचा, डॉ. गौरी माहुलीकर यांचे प्रतिपादन

मिलिंद ओक लिखित पुस्तकाच्या प्रकाशन सोहळ्यात भारतीय स्त्रीच्या समृद्ध ज्ञानपरंपरेचा वेध ब्रिटिशांच्या आगमनापूर्वी भारतीय महिलांना शिक्षणाची संधी नव्हती, हा समज भारतातील महिला विद्वान, लेखिका आणि...

हरमनप्रीत कौर भारतीय महिला क्रिकेट संघाच्या कर्णधारपदावरुन पायउतार

भारतीय महिला क्रिकेट संघाची अनुभवी कर्णधार हरमनप्रीत कौरने तिन्ही क्रिकेट प्रकारांतील कर्णधारपद सोडण्याचा निर्णय घेतला आहे. गुवाहाटी येथे झालेल्या बीसीसीआयच्या आढावा बैठकीनंतर हरमनप्रीतने आपल्या...

सांगलीच्या धर्मांतर घटनेतून आत्मचिंतनाचा धडा

सांगलीतील एका महिलेच्या तक्रारीनंतर समोर आलेल्या लैंगिक शोषण, डिजिटल ब्लॅकमेलिंग, १७ लाख रुपयांची आर्थिक पिळवणूक आणि धर्मांतरासाठी दबावाच्या आरोपांनी महिला सुरक्षा, सोशल मीडिया वापर, कुटुंबातील संवाद आणि सामाजिक सजगतेबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

शहीद करीमाच्या नावाची गरीमा BLF ची महिला ब्रिगेड

इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ पाकिस्तानच्या बलुचिस्तानमध्ये सक्रिय असलेल्या बलुच लिबरेशन फ्रंटने (BLF) आपल्या नव्या "महिला लढाऊ युनिट"च्या सशस्त्र कारवायांचा व्हिडीओ जारी केला आहे... ‘करीमा आर्म्ड असॉल्ट...

भारताच्या लेकींची सुवर्णपदकावर मोहोर…T-20 क्रिकेट टीमचे अभिनंदन

भारताच्या महिलाशक्तीचे वर्चस्व... आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारतीय महिला संघाला सुवर्णपदक ...T-20 क्रिकेटमध्ये सर्वात मोठा विजयआयची-नागोया येथे सुरु असलेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारतीय महिलांनी गोल्डन...

लिंग तफावत निर्देशांकात १३१व्या स्थानी भारत

जागतिक लिंग तफावत निर्देशांकात भारत १३१व्या स्थानी आहे. लिंग समानतेतील तफावत, कन्या जन्म, मुलींचे आरोग्य व पोषण आणि महिला सक्षमीकरणासाठी आवश्यक प्रशासकीय व सामाजिक उपायांचा या लेखातून आढावा घेतला आहे.

कोल्हापूर बेकायदेशीर गर्भलिंग निदान व गर्भपात

कोल्हापूरमध्ये उघडकीस आलेल्या बेकायदेशीर गर्भलिंग निदान आणि अवैध गर्भपाताच्या रॅकेटने केवळ वैद्यकीय क्षेत्रातील गैरप्रकार उघड केले नाहीत, तर मुलगा हवा या मानसिकतेचे भयावह रूपही समोर आणले आहे. कठोर कायद्यांसोबतच कुटुंब प्रबोधन, सामाजिक जागृती आणि स्त्रीच्या सन्मानाची मूल्याधिष्ठित जडणघडण हीच या समस्येवरील दीर्घकालीन उपाययोजना ठरू शकते.