Saturday, November 21, 2026

महाराष्ट्र राज्य हुतात्मा दिन: महाराष्ट्रासाठी प्राणाची आहुती देणाऱ्या हुतात्म्यांना अभिवादन

Share

महाराष्ट्र राज्य हुतात्मा दिन आज पाळला जात आहे, यानिमित्त आज मुंबईतील हुतात्मा चौकात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतील शूर हुतात्म्यांना अभिवादन केले. या स्मृतीदिनी महाराष्ट्रासाठी बलिदान दिलेल्या १०६ शूरवीरांच्या आठवणींना उजाळा देण्यात आला.

https://twitter.com/Dev_Fadnavis/status/2124008702357512548/video/1

फ्लोरा फाउंटन येथील हुतात्मा स्मारकाला फुलांनी सुंदररित्या सजवण्यात आले होते. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासोबत उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार, विधानसभा अध्यक्ष राहुल नार्वेकर, मंत्री मंगलप्रभात लोढा, नीलम गोऱ्हे आणि मुंबई पोलीस आयुक्त देवेन भारती यांसारखे अनेक मान्यवर उपस्थित होते. सर्वांनी मिळून हुतात्मा स्मारकाला आदरांजली वाहिली. कडेकोट पोलीस बंदोबस्तात हा संपूर्ण कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता, ज्यामुळे हुतात्मा दिनाचे पावित्र्य राखले गेले. महाराष्ट्राच्या निर्मितीसाठी ज्यांनी आपले प्राणार्पण केले, त्या सर्व हुतात्म्यांना कृतज्ञतापूर्वक नमन करण्याचा हा दिवस आहे.

संयुक्त महाराष्ट्राच्या इतिहासात 21 नोव्हेंबर 1955 हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा आणि संघर्षाची ठिणगी पेटवणारा म्हणून ओळखला जातो. मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्राची निर्मिती व्हावी, या मागणीसाठी मराठी जनतेने उभारलेल्या आंदोलनाला या दिवशी निर्णायक वळण मिळाले. भाषावार प्रांतरचनेच्या मागणीने जोर धरला असताना मराठी भाषिकांचे स्वतंत्र राज्य निर्माण करण्याऐवजी मुंबईला स्वतंत्र केंद्रशासित प्रदेश करण्याची भूमिका पुढे आली. 8 नोव्हेंबर 1955 रोजी काँग्रेस कार्यकारिणीने मुंबई, महाराष्ट्र आणि गुजरात अशी त्रिराज्य योजना मांडली. या योजनेमुळे मराठी जनतेमध्ये तीव्र असंतोष निर्माण झाला.

मुंबई ही महाराष्ट्राची सांस्कृतिक, आर्थिक आणि ऐतिहासिक राजधानी असल्याने तिचे महाराष्ट्रापासून वेगळे अस्तित्व मान्य करण्यास जनतेने ठाम विरोध केला. 20 नोव्हेंबर 1955 रोजी गिरगाव चौपाटी येथे झालेल्या सभेत तत्कालीन मुख्यमंत्री मोरारजी देसाई आणि काँग्रेस नेते स. का. पाटील यांनी मुंबई महाराष्ट्राला मिळणार नाही, अशी ठाम भूमिका मांडली. त्यांच्या विधानांमुळे जनक्षोभ अधिकच वाढला. दुसर्‍याच दिवशी, म्हणजे 21 नोव्हेंबरला, मुंबईत विधानसभेवर धडकणार्‍या आंदोलनकर्त्यांचा भव्य मोर्चा निघाला. हा मोर्चा शांततामय मार्गाने आपल्या मागण्या मांडण्यासाठी निघाला होता. मात्र, फ्लोरा फाउंटन परिसरात पोलिसांनी आंदोलकांवर गोळीबार केला. रक्ताने माखलेल्या या भूमीने पुढे हुतात्मा चौक म्हणून नवी ओळख मिळवली. या घटनेने संयुक्त महाराष्ट्राच्या आंदोलनाला नवी धार मिळाली.

अन्य लेख

संबंधित लेख