इतिहास

प्राचीन काळात तथागत गौतम बुद्धांनी सत्याचा, प्रज्ञा-करुणा-समतेचा मार्ग दाखवून प्रथमतः धम्मचक्र गतिमान केले. त्यानंतर शतकानुशतके काळाच्या ओघात विस्मृतीत गेलेल्या आणि लुप्तप्राय झालेल्या या मानवकल्याणाच्या धम्मचक्राला भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर...

पहाटेची वेळ… वातावरणात अजूनही अंधाराची चादर पसरलेली असते. तुतारीचा निनाद कानावर पडतो, भगवा ध्वज अभिमानाने फडकतो आणि मशालींच्या प्रकाशात शिस्तबद्ध पावलांची लय उमटू लागते....

ज्ञान, विज्ञान, तत्त्वज्ञान, आयुर्वेद, गणित आणि खगोलशास्त्र अशा विविध क्षेत्रांतील भारताचा प्राचीन वारसा हस्तलिखितांच्या स्वरूपात जतन झालेला आहे. मात्र, काळाच्या ओघात या अमूल्य ठेव्याचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. अशा परिस्थितीत केंद्र सरकारचे ‘ज्ञान भारतम अभियान’ हस्तलिखितांचे सर्वेक्षण, वैज्ञानिक संवर्धन आणि डिजिटायझेशन यांद्वारे भारतीय ज्ञानपरंपरेला नवे व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न करत आहे. या अभियानाचे महत्त्व, आधुनिक तंत्रज्ञानाची भूमिका आणि भावी पिढ्यांसाठी ज्ञानजतनाची गरज यांचा आढावा घेणारा लेख.