हृदयनाथ मंगेशकर यांचा जीवनगौरव
‘माझी संगीतयात्रा ही केवळ सुरांची जुळवाजुळव नव्हती, तर ती आत्म्याचा शोध घेणारी एक अखंड शोधयात्रा होती. संगीताने मला जगण्याचे भान दिले आणि रसिक श्रोत्यांनी अपार प्रेम दिले. आज वयाच्या या टप्प्यावर व्ही. शांताराम जीवनगौरव पुरस्कार स्वीकारताना मन कृतज्ञतेने भरून येत आहे,’ पंडित हृदयनाथ मंगेशकर यांच्या या प्रांजळ आणि भावस्पर्शी प्रतिपादनाने मुंबईत बुधवारी पार पडलेल्या ६२ व्या महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार सोहळ्याच्या सभागृहातील सारे रसिक हेलावून गेले. प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे त्यांच्या पत्नी भारती मंगेशकर यांनी हे मनोगत वाचून दाखविले, तेव्हा सभागृहातील प्रत्येक रसिक आणि कलावंत भावविभोर झाला. एका महान संगीत तपस्वीची जीवननिष्ठा या शब्दांमधून प्रतिबिंबित होत होती.
महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या वतीने आयोजित ६२ वा राज्य चित्रपट पुरस्कार सोहळा मुंबईत अत्यंत थाटामाटात आणि दिमाखात पार पडला. मराठी चित्रपटसृष्टीचा देदिप्यमान इतिहास, तिची समृद्ध परंपरा आणि वर्तमानातील तिची झेप यांचा अनोखा संगम या सोहळ्यात पाहायला मिळाला. रंगीबेरंगी रोषणाई आणि सिनेसृष्टीतील दिग्गजांची उपस्थिती याने संपूर्ण वातावरण भारावून गेले होते. परंतु या सगळ्या झगमगाटातही खरा प्रकाश पसरला तो व्ही. शांताराम आणि राज कपूर पुरस्कारांच्या वितरणाने.
स्वरांचा महामेरू आणि जीवनगौरव
मराठी संगीताला आधुनिकता, खोली आणि अभिजाततेचा नवा आयाम देणाऱ्या हृदयनाथ मंगेशकर यांना ‘चित्रपती व्ही. शांताराम जीवनगौरव पुरस्कारा’ने सन्मानित करण्यात येणे, हा केवळ एका कलावंताचा गौरव नसून मराठी रसिकांच्या कानसेनांचा सन्मान आहे. हृदयनाथांनी संत ज्ञानेश्वर, तुकाराम, नामदेव यांच्या अभंगांपासून ते सुरेश भट यांच्या गझलांपर्यंत आणि आरती प्रभूंच्या गूढ कवितांपासून ते शांता शेळके यांच्या भावगीतांपर्यंत प्रत्येक रचनेला सुरांचे जे लेणे चढवले, ते अद्वितीय आहे.
भारती मंगेशकर यांनी वाचून दाखवलेल्या भाषणात पंडितजींनी आपल्या संगीताच्या प्रवासातील आठवणींना उजळा दिला. मास्टर दीनानाथ मंगेशकर यांच्याकडून मिळालेला वारसा आणि मंगेशकर कुटुंबाने कठीण परिस्थितीतून जात संगीताची केलेली अखंड सेवा याबद्दल त्यांनी कृतज्ञता व्यक्त केली.
सिनेपरंपरेचा गौरव आणि दिग्गज कलावंतांचा सन्मान
याच सोहळ्यात भारतीय सिनेमाला आंतरराष्ट्रीय पटलावर नेऊन ठेवणाऱ्या महान तंत्रज्ञ, लेखक आणि अभिनेत्यांचा गौरव करण्यात आला. ज्येष्ठ पटकथा लेखक सलीम खान यांना ‘राज कपूर जीवनगौरव पुरस्कार’ जाहीर झाला होता. त्यांच्या वतीने त्यांच्या पत्नी ज्येष्ठ अभिनेत्री हेलन यांनी हा पुरस्कार स्वीकारला. चित्रपटातील उत्कृष्ट कथा, दिग्दर्शन, अभिनय आणि तांत्रिक कौशल्याचा गौरव करताना केवळ व्यावसायिक यश नव्हे, तर आशयघनतेला प्राधान्य देण्यात आले, हे या पुरस्कारांचे वैशिष्ट्य ठरले.
मराठी चित्रपट आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीने दाखवलेली पकड, सामाजिक प्रश्न, ऐतिहासिक संदर्भ आणि मानवी नात्यांचे गुंते मांडण्यात दाखवलेले कौशल्य या पुरस्कारांमधून अधोरेखित झाले.
६२ व्या महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यातील मुख्य विजेत्यांची यादी
प्रमुख जीवनगौरव व विशेष योगदान पुरस्कार:
• चित्रपती व्ही. शांताराम जीवनगौरव पुरस्कार: पंडित हृदयनाथ मंगेशकर
• चित्रपती व्ही. शांताराम विशेष योगदान पुरस्कार: प्रसाद ओक (अभिनेते व दिग्दर्शक)
• स्वर्गीय राज कपूर जीवनगौरव पुरस्कार: सलीम खान (ज्येष्ठ पटकथा लेखक — पुरस्कार स्वीकारला हेलन यांनी)
• स्वर्गीय राज कपूर विशेष योगदान पुरस्कार: डॉ. राणी मुखर्जी (प्रसिद्ध अभिनेत्री)
६० व्या राज्य मराठी चित्रपट पुरस्कारांमधील प्रमुख विभागांतील विजेते व नामांकने:
• उत्कृष्ट अभिनेता: प्रसाद ओक (धर्मवीर मुक्काम पोस्ट ठाणे) (नामांकित: वैभव तत्ववादी – पॉन्डीचेरी, ललीत प्रभाकर – सनी)
• उत्कृष्ट अभिनेत्री: अमृता खानविलकर (चंद्रमुखी) / सई ताम्हणकर (पॉन्डीचेरी) / सोनाली कुलकर्णी (तमाशा लाईव्ह)
• उत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता: सुबोध भावे (हर हर महादेव) / योगेश सोमण (अनन्या) / किशोर कदम (टेरीटरी)
• उत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री: स्नेहल तरडे (धर्मवीर मुक्काम पोस्ट ठाणे) / क्षिती जोग (सनी) / मृण्मयी देशपांडे (चंद्रमुखी)
• उत्कृष्ट विनोदी अभिनेता: मकरंद अनासपुरे (वऱ्हाडी वाजंत्री) / संजय नार्वेकर (टाईमपास ३) / भरत गणेशपुरे (पिल्लू बॅचलर)
• उत्कृष्ट संगीत: हितेश मोडक (हर हर महादेव) / निहार शेंबेकर (समायरा) / विजय गवंडे (सोंग्या)
• उत्कृष्ट पार्श्वसंगीत: अविनाश-विश्वजीत (धर्मवीर मुक्काम पोस्ट ठाणे)
• उत्कृष्ट पार्श्वगायक: मनीष राजगिरे (धर्मवीर – भेटला विठ्ठल माझा) / अजय गोगावले (चंद्रमुखी – घे तुझ्यात सावलीत)
• उत्कृष्ट पार्श्वगायिका: आर्या आंबेकर (चंद्रमुखी – बाई ग) / जुईली जोगळेकर (समायरा)
• उत्कृष्ट संवाद: प्रवीण तरडे (धर्मवीर मुक्काम पोस्ट ठाणे)
• उत्कृष्ट प्रथम पदार्पण अभिनेत्री: ऋता दुर्गुळे (अनन्या)
