मिरा रोडच्या पूनम इस्टेट क्लस्टर-१मध्ये यंदाच्या नवरात्रोत्सवाच्या आयोजनावरून वाद निर्माण झाला आहे. सुमारे ६२५ सदनिका असलेल्या या संकुलातील सुमारे १२० कुटुंबांनी ११ ते २० ऑक्टोबरदरम्यान सामायिक जागेत गरबा, दांडिया आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्यासाठी सोसायटीकडे परवानगी मागितली होती. कार्यक्रमादरम्यान सोसायटीचे नियम, सुरक्षा, स्वच्छता आणि प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करण्याची तयारी रहिवाशांनी दर्शवली होती. मात्र, २८ सप्टेंबरच्या सर्वसाधारण सभेतील निर्णयाचा आधार घेत सोसायटीने नवरात्रोत्सवाला परवानगी नाकारली.
रहिवासी उमाशंकर नाग यांनी या निर्णयाविरोधात सहकारी संस्था विभागाकडे तक्रार केली आहे. दुसरीकडे, सोसायटी पदाधिकारी रूपा पिंटो, दानिश शेख आणि मिनाज शेख यांनी नवरात्रोत्सवाला धार्मिक कारणामुळे विरोध नसल्याचे सांगितले आहे. मागील बकरी ईदच्या वादानंतर २८ सप्टेंबरच्या सर्वसाधारण सभेत सामायिक जागेतील अशा कार्यक्रमांबाबत निर्णय घेण्यात आला असून त्याचीच अंमलबजावणी केली जात असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे.
या निर्णयामागे मे २०२६मध्ये याच पूनम इस्टेट क्लस्टर-१मध्ये बकरी ईदच्या वेळी घडलेली घटना आहे. एबीपी माझाच्या वृत्तानुसार, सुमारे २५ बकरे सोसायटीच्या परिसरात आणून त्यांच्यासाठी तात्पुरते शेड उभारण्यात आले होते. काही रहिवाशांनी या व्यवस्थेला आक्षेप घेतल्यानंतर पोलिस आणि महापालिकेकडे तक्रारी करण्यात आल्या. महापालिकेने शेड हटवले. त्यानंतरही बकरे परिसरात असल्याने तणाव वाढला आणि गोंधळात एका युवकावर ब्लेडने वार झाल्याचे वृत्त आहे. या प्रकरणात पोलिसांचा हस्तक्षेप झाला आणि बकरे परिसरातून हटवण्यात आले.
बकरे ठेवण्याच्या या व्यवस्थेबाबतचा वाद केवळ त्या दिवसापुरता नव्हता. पूनम इस्टेटमधील बकरे ठेवण्याच्या पद्धतीबाबत वास, स्वच्छता आणि सामायिक जागेच्या वापरावरून यापूर्वीही आक्षेप नोंदवले गेले होते, असे सेंटर फॉर स्टडी ऑफ सोसायटी अँड सेक्युलॅरिझमच्या तथ्यशोधन अहवालात नमूद आहे. २०१९च्या सर्वसाधारण सभेच्या नोंदींमध्येही बकरी ईदच्या काळात बकरे ठेवण्यासाठी मर्यादित आणि आच्छादित जागेची व्यवस्था करण्याचा उल्लेख असल्याचे ‘द प्रिंट’ने वृत्त दिले आहे.
पूनम इस्टेट क्लस्टर-१मध्ये सुमारे ६५० सदनिका असून, त्यापैकी जवळपास ४०० सदनिका मुस्लिम कुटुंबांकडे असल्याचे ‘द प्रिंट’च्या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. याच वृत्तानुसार, या संकुलात गणपती, नवरात्र, ईद आणि नवीन वर्ष असे विविध सण सामूहिक पातळीवर साजरे केले जातात.
बकरी ईदच्या वेळी बकरे ठेवण्याची व्यवस्था करण्यात आली तेव्हा त्यासोबत स्वच्छता, वास आणि सामायिक जागेच्या वापराचे प्रश्नही उपस्थित झाले. म्हणजे एका धार्मिक सणासाठी करण्यात आलेल्या व्यवस्थेचा परिणाम त्या व्यवस्थेच्या बाहेर असलेल्या रहिवाशांपर्यंत पोहोचला. त्याच काळात या व्यवस्थेला विरोध करणाऱ्या रहिवाशांचा आणि ती व्यवस्था करण्याच्या बाजूने असलेल्या लोकांचा वाद वाढत गेला आणि अखेर प्रकरणाला हिंसक वळण मिळाले.
आता त्याच पूनम इस्टेटमध्ये नवरात्रोत्सवासाठी ११ ते २० ऑक्टोबरदरम्यान गरबा, दांडिया आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची मागणी झाली आहे. या कार्यक्रमासाठी नियम, सुरक्षा आणि स्वच्छतेचे पालन करण्याची तयारी दर्शवण्यात आली आहे. तरीही मागील बकरी ईदच्या वादाचा संदर्भ देत सर्वसाधारण सभेच्या निर्णयानुसार परवानगी नाकारण्यात आली आहे.
यामुळे घटनाक्रमाची दिशा स्पष्ट दिसते. बकरी ईदच्या वेळी आपल्या पद्धतीने सण साजरा करण्यासाठी केलेल्या व्यवस्थेवरून वाद झाला. त्या व्यवस्थेमुळे इतर रहिवाशांना झालेल्या अडचणींचे प्रश्न उपस्थित झाले. त्यानंतर आता त्याच घटनेच्या पार्श्वभूमीवर नवरात्रोत्सवाला परवानगी नाकारली जात आहे.
विशेषतः मुस्लिम कुटुंबांची संख्या मोठी असलेल्या या संकुलात निर्माण झालेली ही परिस्थिती एका वेगळ्या प्रश्नाकडेही लक्ष वेधते. ‘आम्हाला आमच्या पद्धतीने आमचा सण साजरा करू द्या; तरच आम्ही तुम्हाला तुमचा सण साजरा करू देऊ’, असा व्यवहार सणांच्या आयोजनात सुरू झाला, तर एका सणाचा वाद पुढच्या सणाच्या आयोजनापर्यंत पोहोचतो. पूनम इस्टेटमध्ये बकरी ईदच्या वेळी उभ्या राहिलेल्या व्यवस्थेचा वाद आता नवरात्रोत्सवाच्या परवानगीच्या निर्णयाशी जोडला गेला आहे.
एका बाजूला आपल्या सणासाठी आपल्या पद्धतीने व्यवस्था करून घेण्याचा आग्रह, त्या व्यवस्थेमुळे इतर रहिवाशांना होणाऱ्या अडचणींचा वाद आणि त्यानंतर त्याच घटनेचा आधार घेत दुसऱ्या सणाला परवानगी नाकारणे—पूनम इस्टेट क्लस्टर-१मधील सध्याच्या वादाची हीच साखळी आहे.
