पंजाब विद्यापीठाच्या विद्यार्थी संघ निवडणुकीत अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेचे (ABVP) अंकित बिधान अध्यक्ष झाले आहेत. विशेष म्हणजे, ABVPने सलग दुसऱ्यांदा अध्यक्षपद मिळवले आहे. बिधान यांनी ३,१४९ मते मिळवत जवळच्या प्रतिस्पर्ध्यावर ५१२ मतांनी विजय मिळवला. या निवडणुकीत ABVPला अकाली दलाच्या विद्यार्थी संघटना SOIचेही समर्थन मिळाले होते.
हा निकाल केवळ एका विद्यापीठातील विद्यार्थी निवडणुकीचा निकाल म्हणून पाहता येणार नाही. कारण या निवडणुकीत मतदान करणारे बहुतांश विद्यार्थी हे आजच्या Gen Z पिढीचे प्रतिनिधी आहेत. ही पिढी सोशल मीडिया, इंटरनेट, वेगाने बदलणारे करिअर आणि नव्या संधींच्या जगात वाढलेली आहे. त्यामुळे तिचे राजकारणाकडे पाहण्याचे दृष्टिकोनही पूर्वीच्या पिढ्यांपेक्षा वेगळे आहेत.
आजच्या तरुणांना राजकारणात रस नाही, असे अनेकदा म्हटले जाते. पण पंजाब विद्यापीठाचा निकाल त्यापेक्षा वेगळे चित्र दाखवतो. तरुण राजकारणापासून दूर गेलेला नाही; तो आपल्याला पटणाऱ्या मुद्द्यांवर आणि आपल्याला जवळचे वाटणाऱ्या नेतृत्वाच्या मागे उभा राहत आहे.
याच ठिकाणी काँग्रेस-NSUI आणि ABVPच्या Gen Zमध्ये दिसणारा फरक महत्त्वाचा ठरतो.
ABVPच्या Gen Zचा दृष्टिकोन काहीसा वेगळा आहे. राष्ट्रवाद, देशाची ओळख, संघटन, विद्यार्थी प्रश्न आणि प्रत्यक्ष कॅम्पसमधील सहभाग यावर त्यांचा भर अधिक दिसतो. ABVPची ताकद केवळ निवडणुकीच्या काळातील प्रचारात नसून वर्षभर विद्यार्थी संघटन उभी करण्याच्या पद्धतीत आहे. त्यामुळे “फक्त प्रश्न मांडायचे नाहीत, तर संघटित होऊन नेतृत्व करायचे” हा त्यांचा दृष्टिकोन अधिक ठळक दिसतो.
आजच्या Gen Z ला रोजगार हवा आहे, चांगले शिक्षण हवे आहे, भविष्यातील संधी हव्या आहेत आणि आपल्या प्रश्नांवर निर्णय घेणाऱ्यांनी त्याचे म्हणणे ऐकावे, अशी त्याची अपेक्षा आहे.
फरक आहे तो या प्रश्नांकडे पाहण्याच्या आणि राजकारण करण्याच्या पद्धतीत.
आजचा Gen Z विद्यार्थी केवळ मोठ्या घोषणा ऐकून प्रभावित होत नाही. तो सोशल मीडियावर एखाद्या नेत्याची माहिती काही मिनिटांत तपासू शकतो. एखाद्या संघटनेचे काम काय आहे, कोणता नेता काय बोलतो आणि प्रत्यक्षात काय करतो, हेही पाहू शकतो. त्यामुळे विद्यार्थी राजकारणात आता प्रतिमा, सोशल मीडिया आणि प्रत्यक्ष संघटन या तिन्ही गोष्टी महत्त्वाच्या झाल्या आहेत.
पंजाब विद्यापीठाचा निकाल याच बदलाचे उदाहरण मानता येईल. ABVPने मागील वर्षी अध्यक्षपद मिळवल्यानंतर यंदा ते पुन्हा टिकवले आहे. त्यामुळे ही केवळ एक वेळची निवडणूक जिंकण्याची बाब नसून संघटनेने कॅम्पसमध्ये आपली उपस्थिती कायम ठेवली आहे, असा राजकीय संदेश या निकालातून घेतला जात आहे.
याचा अर्थ संपूर्ण Gen Z आता ABVPच्या विचारांशी जोडला गेला आहे, असा मात्र काढता येणार नाही. निवडणुकीत इतर विद्यार्थी संघटनांनाही मोठ्या प्रमाणावर मते मिळाली आहेत. त्यामुळे हा निकाल एका संघटनेला मिळालेला विजय आहे; संपूर्ण तरुण पिढीचा एकतर्फी राजकीय कौल नाही.
आजची Gen Z पिढी राजकारणाकडे पाहते आहे, पण ती पारंपरिक चौकटीत विचार करत नाही. तिला पक्षापेक्षा मुद्दा, घोषणेपेक्षा काम आणि नेत्याच्या भाषणापेक्षा त्याची प्रत्यक्ष उपस्थिती महत्त्वाची वाटते.
म्हणूनच ABVPसाठी हा विजय उत्साह वाढवणाराआहे , पुढील काळात विद्यार्थ्यांच्या प्रत्यक्ष प्रश्नांवर काम करण्याची जबाबदारीही वाढली आहे..काही विध्यार्थी संघटनांना फक्त ABVPला विरोध करून चालणार नाही; विद्यार्थ्यांना आकर्षित करणारे ठोस नेतृत्व आणि प्रत्यक्ष काम उभे करावे लागेल.
पंजाब विद्यापीठाचा निकाल म्हणूनच एका विद्यार्थी संघटनेच्या विजयापेक्षा अधिक महत्त्वाचा ठरतो. तो आजच्या तरुणांच्या बदलत्या राजकीय स्वभावाची झलक देतो.
Gen Zला राजकारण नको असे नाही; तिला वेगळ्या पद्धतीचे राजकारण हवे आहे. आता प्रश्न एवढाच या नव्या पिढीचा विश्वास अभाविप ने जिंकला आहे.
