हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीतील ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी, ८ ऑक्टोबर रोजी वयाच्या ७५ व्या वर्षी निधन झाले. गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी तीव्र हृदयविकाराचा झटका आल्यानंतर पहाटे सुमारे ५:२० वाजता त्यांना मृत घोषित करण्यात आले. या बातमीने चित्रपटसृष्टी आणि त्यांच्या चाहत्यांमध्ये शोककळा पसरली आहे.
रुग्णालयाने काय सांगितले
गोव्यातील मणिपाल रुग्णालयातील डॉ. शेखर साळकर यांनी सांगितले की, नाना पाटेकर यांना पहाटे रुग्णालयात आणले तेव्हा ते बेशुद्धावस्थेत होते. वैद्यकीय पथकाने सुमारे ४५ मिनिटे सलग सीपीआर देऊन त्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केला, मात्र तो अयशस्वी ठरला. हे प्रकरण वैद्यकीय-कायदेशीर (MLC) असल्याने पोलिसांना कळवण्यात आले असून पार्थिव शवविच्छेदनासाठी गोवा मेडिकल कॉलेजमध्ये नेण्यात आले आहे. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, त्या वेळी नानांचे कुटुंबीय उपस्थित नव्हते. त्यांचे मित्र आणि केअरटेकर त्यांच्यासोबत होते.
शेवटचे तास
नानांनी पहाटे सुमारे अडीच वाजता एका मित्राला मेसेज करून आपल्याला अस्वस्थ वाटत असल्याचे कळवले होते. मित्र पहाटे चारच्या सुमारास त्यांच्या घरी पोहोचला, तेव्हा नानांना घाम फुटलेला होता. त्यानंतर तातडीने त्यांना रुग्णालयात नेण्यात आले.
मुरुड-जंजिऱ्यापासून मोठ्या पडद्यापर्यंत
विश्वनाथ पाटेकर हे नाना पाटेकर यांचे मूळ नाव. १ जानेवारी १९५१ रोजी रायगड जिल्ह्यातील मुरुड-जंजिरा येथे त्यांचा जन्म झाला. मुंबईतील सर जे. जे. इन्स्टिट्यूट ऑफ अप्लाइड आर्टमधून त्यांनी शिक्षण घेतले. बालपणीच संघर्ष वाट्याला आला, अगदी लहान वयातच त्यांनी नोकरी करायला सुरुवात केल्याचे त्यांनी अलीकडच्या मुलाखतींत सांगितले होते.
१९७८ मधील ‘गमन’ या चित्रपटाने त्यांच्या अभिनय प्रवासाची सुरुवात झाली. १९८९ मध्ये आलेल्या ‘परिंदा’ मधील खलनायकी भूमिकेने त्यांनी मुख्य प्रवाहातील हिंदी चित्रपटसृष्टीचे लक्ष वेधून घेतले. या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.
अभिनेता, दिग्दर्शक, सैनिकाच्या भूमिकेतला माणूस
नाना पाटेकर यांनी ‘प्रहार’ चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले. या चित्रपटातील लष्करी अधिकाऱ्याच्या भूमिकेसाठी त्यांनी प्रत्यक्ष लष्कराचे प्रशिक्षण घेतले आणि त्यांना सन्माननीय लष्करी पद देण्यात आले. ‘तिरंगा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘यशवंत’, ‘अब तक छप्पन’, ‘राजनीती’ आणि ‘नटसम्राट’ यांसारख्या चित्रपटांतून त्यांनी आपली वेगळी छाप सोडली. ‘वेलकम’ आणि ‘वेलकम बॅक’ मधील उदय शेट्टी या भूमिकेने त्यांनी विनोदातही आपला हात आजमावला आणि प्रेक्षकांची मने जिंकली.
सिनेसृष्टीतील योगदानाबद्दल त्यांना २०१३ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
‘नाम फाउंडेशन’: पडद्यामागचे नाना
नाना पाटेकर यांची ओळख केवळ अभिनेत्यापुरती मर्यादित नव्हती. २०१५ मध्ये त्यांनी मकरंद अनासपुरे यांच्यासोबत ‘नाम फाउंडेशन’ ही संस्था स्थापन केली. महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत करणे हे या संस्थेचे प्रमुख काम राहिले आहे. जवानांच्या कुटुंबीयांची भेट घेणे आणि शहीदांना श्रद्धांजली वाहणे यांसारख्या कृतीतूनही त्यांनी सामाजिक भान जपले होते.
एका पर्वाचा अस्त
संवादफेक, डोळ्यांतली धग आणि कोणताही आडपडदा न ठेवता थेट बोलण्याची शैली ही नाना पाटेकर यांची खास ओळख होती. खलनायक, पोलीस अधिकारी, सैनिक, राजकारणी, विनोदी गुंड आणि वृद्ध नाट्यकलावंत अशा अनेक भूमिका त्यांनी ताकदीने साकारल्या. त्यांच्या जाण्याने भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक संपूर्ण पर्व संपले आहे, अशी भावना चाहते आणि सहकलाकार व्यक्त करत आहेत.
नाना पाटेकर यांच्या नक्की पहाव्यात अशा भूमिका –
- नटसम्राट (२०१६), गणपतराव बेलवलकरांचा एकपात्री प्रवेश: YouTube वर पाहा
- क्रांतिवीर (१९९४), प्रताप नारायण तिळक यांचे भाषण: YouTube वर पाहा
- यशवंत (१९९७), “एक मच्छर” संवाद: YouTube वर पाहा
- तिरंगा (१९९२), ब्रिगेडियर सूर्यदेव सिंह: YouTube वर पाहा
- परिंदा (१९८९), अण्णा सेठ: YouTube वर पाहा
- अब तक छप्पन (२००४), इन्स्पेक्टर साधू आगाशे: YouTube वर पाहा
- वेलकम (२००७), उदय शेट्टी कॉमेडी सीन्स: YouTube वर पाहा
- राजनीती (२०१०), ब्रिज गोपाल: YouTube वर पाहा
- प्रहार (१९९१), मेजर चव्हाण: YouTube वर पाहा
- गुलाम-ए-मुस्तफा (१९९७), मुस्तफा: YouTube वर पाहा
