सौरव दास या नावाभोवती पत्रकारिता, माहिती अधिकार आणि युवा राजकारणाचा जो एक आकर्षक चकचकाट निर्माण केला गेला आहे, त्याच्या सुरस आणि देखण्या आवरणाखाली मात्र अनेक गंभीर प्रश्न, विरोधाभास आणि धोकादायक प्रवृत्ती दडल्या आहेत. स्वतःला निष्पक्ष, अभ्यासू आणि सत्ताधाऱ्यांना थेट प्रश्न विचारणारे स्वतंत्र शोधपत्रकार म्हणून मिरवणाऱ्या सौरव दास यांनी अभिजित दीपके यांच्या ‘कॉकरोच जनता पार्टी’चे (CJP) मुख्य प्रवक्तेपद स्वीकारून आपल्याच तथाकथित तटस्थतेच्या मुखवट्याला उघडपणे सुरुंग लावला. पत्रकारितेचा मूळ गाभा निष्पक्षता आणि नैतिक विवेक हा असतो; परंतु एका बाजूला शोधपत्रकाराचा आव आणायचा आणि दुसऱ्या बाजूला एका राजकीय स्वरूपाच्या संघटनेची तळी उचलायची, हा उघड उघड अनाचार आहे. ही दुहेरी भूमिका त्यांच्या संपूर्ण पत्रकारितेच्या सचोटीवरच आणि मूळ हेतूवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण करते.
माहिती अधिकाराचा (RTI) हत्यार म्हणून वापर करून दास यांनी प्रसिद्धीच्या झोतात येण्याची कला चलाखीने साधली आहे. ‘आरोग्य सेतू’ ॲप किंवा न्यायालयीन पारदर्शकतेसारख्या संवेदनशील मुद्द्यांवर न्यायालयात याचिका दाखल करून त्यांनी माध्यमविश्वात स्वतःची विशिष्ट प्रतिमा जरूर तयार केली; पण या सगळ्यामागे खरोखरच निःस्वार्थ समाजहित होते की स्वतःचे राजकीय आणि व्यक्तिगत ब्रँडिंग, हा विचार करायला हवा. आजकाल डिजिटल युगात सखोल अभ्यासापेक्षा आक्रमक वक्तृत्व, सनसनाटी विधानं आणि सोशल मीडियावरील प्रसिद्धीला प्राधान्य दिले जाते, आणि सौरव दास याच उथळ व बाजारी प्रवाहाचे नेतृत्व करतात.
अभिजित दीपके यांच्यासोबत तरुणांच्या प्रश्नांवर, स्पर्धा परीक्षांमधील गैरव्यवहारांवर आणि रोजगाराच्या मुद्द्यांवर आवाज उठवताना त्यांनी रस्त्यावरील आंदोलनांचे जे भयानक मॉडेल तयार केले, ते चिंताजनक आहे. आंदोलनांच्या नावाखाली तरुण पिढीच्या भावना चिथावणे, प्रशासनाच्या विरोधात सतत चिथावणीखोर वक्तव्ये करणे आणि सनदशीर मार्गाने जाण्याऐवजी कायदा-सुव्यवस्थेला थेट आव्हान देणे, हे त्यांच्या कार्यशैलीचे मुख्य गमक बनले. विविध आंदोलनांतली जाळपोळ, सार्वजनिक मालमत्तेची प्रचंड नासधूस, हिंसक चकमकी आणि पोलिसांशी झालेला थेट संघर्ष यांपासून सौरव दास आणि त्यांची संघटना स्वतःचे हात वर करू शकत नाही. तरुणांच्या भविष्याचा बनावट पुळका दाखवून त्यांना रस्त्यावर उतरवायचे, वातावरण तापवायचे आणि आंदोलनाला हिंसक वळण लागताच स्वत: आडोशाला लपायचे, ही त्यांची चलाखी निषेधार्ह आहे. शांततापूर्ण आणि लोकशाही मार्गाने लढा देण्याऐवजी अराजक माजवणारी ही हिंसक प्रवृत्ती युवा पिढीला विनाशाच्या दरीत लोटत आहे.
निष्पक्ष पत्रकारितेच्या पवित्र नावाखाली स्वतःचा उग्र राजकीय अजेंडा रेटणे आणि आंदोलनात हिंसेचे बीज रोवून स्वतःची राजकीय पोळी भाजणे, यातच त्यांना रस असतो.
जेव्हा एखादी व्यक्ती पत्रकारितेच्या व्यासपीठाचा वापर करून हळूहळू हिंसक आंदोलनांकडे आणि राजकीय स्वार्थाकडे सरकते, तेव्हा तिच्या आजवरच्या सर्व कामांकडे संशयाने पाहिले जाते. सौरव दास यांच्या संघटनात्मक निधीचे गूढ स्रोत, संशयास्पद राजकीय हितसंबंध आणि आंदोलनातील हिंसक वळण यावरून त्यांच्यावर होणारी टीका पूर्णपणे रास्त ठरते. पत्रकारितेच्या आड लपून हिंसक आंदोलनांना फूस लावणारा आणि स्वतःचा राजकीय अजेंडा चालवणारा एक चणाक्ष वक्ता, एवढीच त्यांची खरी ओळख उरते…
