महाराष्ट्राच्या विकासाचा वेग केवळ मोठ्या शहरांपुरता मर्यादित न ठेवता तो मराठवाड्याच्या ग्रामीण भागापर्यंत पोहोचवण्याची गरज होती. या पार्श्वभूमीवर कल्याण–लातूर जनकल्याण द्रुतगती महामार्ग हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली राज्य सरकारने या महत्त्वाकांक्षी दळणवळण प्रकल्पाला पुढे नेण्याचा निर्णय घेतला आहे. डिसेंबर २०२५ मध्ये फडणवीस यांनी सुमारे ४४२–४५० किमीच्या या कॉरिडॉरची घोषणा/तत्त्वतः मंजुरी दिली होती.
हा महामार्ग कल्याण–ठाणे परिसराला अहिल्यानगर, बीड आणि लातूरमार्गे मराठवाड्याशी जोडण्याच्या दृष्टीने तयार केला जाणार आहे. सध्याचा कल्याण–लातूर प्रवास 10–11 तासांचा असताना भविष्यात तो सुमारे चार ते पाच तासांपर्यंत कमी करण्याचे उद्दिष्ट आहे. या प्रकल्पाचे वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ रस्त्याची लांबी नाही, तर त्याची कनेक्टिव्हिटी आहे. प्रस्तावित मार्गाला आगामी नागपूर–गोवा शक्तिपीठ द्रुतगती महामार्गाशी जोडण्याची संकल्पना आहे. त्यामुळे मुंबई महानगर प्रदेश, पश्चिम महाराष्ट्र आणि मराठवाडा यांच्यातील व्यापार व मालवाहतूक अधिक गतिमान होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः बीड, अंबाजोगाई, केज आणि लातूर यांसारख्या भागांसाठी हा महामार्ग विकासाची नवी दारे उघडू शकतो. शेतीमालाला मोठ्या बाजारपेठांपर्यंत जलद पोहोच, कृषी प्रक्रिया उद्योग, लॉजिस्टिक हब, गोदामे, कोल्ड स्टोरेज आणि नवीन रोजगारनिर्मिती यांना चालना मिळू शकेल.
माळशेज घाटाखाली प्रस्तावित लांब बोगदा हा या प्रकल्पाचा महत्त्वाचा अभियांत्रिकी भाग ठरणार आहे. त्यामुळे पश्चिम महाराष्ट्र आणि मराठवाड्याकडे जाणारी वाहतूक अधिक वेगवान आणि वर्षभर सुलभ करण्याचा प्रयत्न आहे.खरे तर समृद्धी महामार्गानंतर महाराष्ट्राच्या दळणवळणाच्या नकाशावर आणखी एक मोठी रेषा आखण्याचे काम फडणवीस सरकार करत आहे.
मराठवाड्याला केवळ मदतीची नव्हे, तर बाजारपेठेशी जोडणाऱ्या मजबूत पायाभूत सुविधांची गरज आहे. जनकल्याण महामार्ग ही त्याच विकासदृष्टीची पुढची पायरी ठरू शकते. म्हणूनच हा महामार्ग केवळ कल्याण ते लातूर जोडणारा रस्ता नाही. तर तो मुंबईच्या आर्थिक शक्तीला मराठवाड्याच्या कृषी आणि औद्योगिक क्षमतेशी जोडणारा विकासमार्ग आहे. आणि या दृष्टिकोनातून पाहिले तर देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वा खाली महाराष्ट्र सरकारने घेतलेला हा निर्णय मराठवाड्याच्या भविष्यासाठी निश्चितच दूरगामी महत्त्वाचा ठरू शकतो.
– अरूण कराड
