हिंदू संस्कृती

९ ऑगस्ट रोजी साजऱ्या होणाऱ्या जागतिक आदिवासी दिनानिमित्त जनजातीय समाजाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक ओळखीचा वस्तुनिष्ठ आढावा घेणारा हा लेख आहे. जनजातींच्या देव-देवता, सण-उत्सव, विवाहसंस्कार, रामायण-महाभारताशी असलेले नाते तसेच भारतीय संविधानातील घटनात्मक वास्तवाच्या आधारे जनजातीय समाज आणि हिंदू संस्कृती यांच्यातील ऐतिहासिक संबंधांचा उहापोह करण्यात आला आहे. विविध अपप्रचारांपलीकडे जाऊन भारतीय सांस्कृतिक परंपरेतील जनजातीय समाजाचे स्थान समजून घेण्यासाठी हा लेख महत्त्वपूर्ण ठरतो.

३ ऑगस्ट हा महान गीतकार शकील बदायुनी यांचा जन्मदिन. ‘बैजू बावरा’ चित्रपटातील ‘मन तड़पत हरी दरशन को आज’ या अजरामर भक्तिगीतातून त्यांनी, नौशाद आणि मोहम्मद रफी यांनी भक्ती, संगीत आणि हिंदू समरसतेचा अद्वितीय संदेश दिला. या लेखातून त्या सांस्कृतिक वारशाचा आणि राष्ट्रीय एकात्मतेच्या भावनेचा वेध घेतला आहे.