मुंबईत रेल्वेचा मोठा धडाका, ५० नवीन गाड्यांचा मार्ग मोकळा होणार
मुंबईतील उपनगरीय रेल्वेचा चेहरामोहरा बदलण्यासाठी आणि प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी पश्चिम रेल्वेने आज एक ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. वांद्रे (पूर्व) येथील ‘गरीब नगर’ भागात गेल्या अनेक वर्षांपासून असलेले प्रचंड अतिक्रमण हटवण्याची मोठी मोहीम आज, १९ मे २०२६ रोजी सुरू झाली. न्यायालयीन लढा आणि दीर्घ कायदेशीर प्रक्रियेनंतर प्रशासनाने हे पाऊल उचलले असून, पुढील ४ दिवस हे पाडकाम सुरू राहणार आहे.
अचानक कारवाई नाही, ९ वर्षांचा कायदेशीर लढा
रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, ही कारवाई कोणतीही पूर्वसूचना न देता किंवा मनमानी पद्धतीने केलेली नाही.
- २०१७ पूर्वीच प्रक्रिया सुरू: सार्वजनिक परिसर अधिनियमांतर्गत (PPA) २०१७ सालापूर्वीच नोटीस देण्यात आल्या होत्या.
- न्यायालयीन शिक्कामोर्तब: गेल्या ९ वर्षांपासून हे प्रकरण मुंबई उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयात सुरू होते. २९ एप्रिल २०२६ रोजी उच्च न्यायालयाने दिलेल्या निकालानुसार, अनधिकृत बांधकामे हटवण्यास हिरवा कंदिल मिळाला आहे.
१०० पात्र रहिवाशांचे पुनर्वसन
या मोहिमेत मानवी दृष्टिकोनही जपण्यात आला आहे. संयुक्त सर्वेक्षणात जे १०० रहिवासी ‘पात्र’ ठरले आहेत, त्यांना पर्यायी जागा देण्यात आली आहे. मात्र, या पात्र रहिवाशांव्यतिरिक्त इतर सर्व अनधिकृत बांधकामांवर रेल्वेचे बुलडोझर फिरणार आहेत.
ही कारवाई का महत्त्वाची आहे?
वांद्रे टर्मिनस आणि वांद्रे उपनगरीय स्थानकादरम्यानचा हा भाग रेल्वे सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत संवेदनशील (Safety Zone) आहे. या मोहिमेमुळे मुंबईच्या रेल्वे पायाभूत सुविधांना मोठा बूस्ट मिळणार आहे:
- ५० नवीन गाड्या: ही जागा मोकळी झाल्यानंतर मुंबईतून सुटणाऱ्या तब्बल ५० नवीन लांब पल्ल्याच्या गाड्या सुरू करणे शक्य होईल.
- वांद्रे टर्मिनसचा विस्तार: वांद्रे टर्मिनसची क्षमता वाढवून तिथे प्रवाशांसाठी अधिक सुविधा निर्माण केल्या जातील.
- उपनगरीय आणि लांब पल्ल्याच्या गाड्यांचे विलगीकरण: वांद्रे लोकल स्थानक आणि वांद्रे टर्मिनस यांना जोडण्यासाठी या जागेचा वापर होईल, ज्यामुळे लोकल आणि मेल गाड्यांचे मार्ग स्वतंत्र होऊन वाहतूक कोंडी कमी होईल.
कडक पोलीस बंदोबस्त आणि प्रशासकीय सज्जता
ही मोहीम राबवताना कोणताही कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊ नये, यासाठी रेल्वे सुरक्षा बल (RPF), मुंबई पोलीस आणि नागरी प्रशासन संयुक्तपणे काम करत आहेत. रेल्वे रुळांच्या अगदी जवळ असलेल्या या झोपड्यांमुळे रेल्वेच्या वेगावर मर्यादा येत होत्या आणि अपघातांचा धोकाही कायम होता.
“रेल्वेची जमीन कोणत्याही प्रकारे कायमस्वरूपी अतिक्रमित राहू शकत नाही, विशेषतः जिथे प्रवाशांची सुरक्षा आणि रेल्वेचे परिचालन पणाला लागलेले असते. ही कारवाई पूर्णपणे कायद्याच्या चौकटीत राहून केली जात आहे.”
— पश्चिम रेल्वे प्रशासन
पश्चिम रेल्वेच्या इतिहासातील ही आतापर्यंतची सर्वात मोठी पाडकाम मोहीम मानली जात असून, यामुळे मुंबईकरांचा रेल्वे प्रवास भविष्यात अधिक सुखकर आणि वेगवान होणार आहे.
