मुर्शिदाबाद बॉम्बस्फोट: फरार आरोपींना देवनारमधून बेड्या

पश्चिम बंगालमधील कायदा आणि सुव्यवस्थेची बिघडलेली स्थिती, राजकीय हिंसाचार आणि गुन्हेगारांना मिळणारे कथित राजकीय संरक्षण हा देशासमोरील नेहमीच एक चिंतेचा विषय राहिला आहे. मे २०२६ मध्ये पार पडलेल्या सार्वत्रिक निवडणुकांनंतरही बंगालमध्ये अनेक ठिकाणी हिंसाचाराच्या घटना समोर आल्या. विशेषतः मुर्शिदाबाद आणि हावडा जिल्ह्यातील बॉम्बस्फोट आणि गोळीबाराच्या प्रकरणांनी देशाचे लक्ष वेधून घेतले. परंतु, या प्रकरणातील संशयित आरोपींनी अटक टाळण्यासाठी थेट देशाची आर्थिक राजधानी मुंबई गाठली असली, तरी मुंबई पोलिसांच्या गुन्हे शाखेने (Crime Branch) अत्यंत चपळाईने आणि आंतरराज्यीय समन्वयाने या गुन्हेगारांच्या मुसक्या आवळल्या आहेत.

बंगालमधील हिंसाचार घटनाक्रम (मे २०२६)
पश्चिम बंगालमधील निवडणूक निकाल जाहीर झाल्यानंतर विविध भागांत सामाजिक आणि राजकीय तणाव निर्माण झाला. प्रामुख्याने दोन मोठ्या हिंसक घटना समोर आल्या:
मुर्शिदाबाद येथील आश्रम बॉम्बफेक (१२-१४ मे २०२६): १२ मे रोजी बहरामपूर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील माझीपाडा परिसरात एका माँ दुर्गा मंदिराबाहेरील वीज खांबावर लावलेले धार्मिक फोटो समाजकंटकांकडून फाडण्यात आले. यानंतर परिसरात तणाव निर्माण झाला. १३ मे रोजी रात्री १०:४५ वाजता बहुसंख्याकांमध्ये दहशत निर्माण करण्याच्या उद्देशाने एका स्थानिक आश्रमासमोरील मोकळ्या मैदानात शक्तिशाली सॉकेट बॉम्ब (crude bombs) फेकण्यात आले, ज्यातील दोन बॉम्बचा भीषण स्फोट झाला. या प्रकरणी धाडसी स्थानिक व्यावसायिक पशुपतीनाथ शहा यांनी तक्रार देण्याचा प्रयत्न केला असता, १४ मे रोजी त्यांना बंदुकीचा धाक दाखवून धमकावण्यात आले. अखेर १५ मे रोजी बहरामपूर पोलिसात गुन्हा (FIR) नोंदवण्यात आला.

हावडा येथील गोळीबार आणि स्फोट (७ मे २०२६): हावडा येथील शिबपूर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत जी. टी. रोड परिसरात सुमारे १५० लोकांच्या जमावाने एका वस्तीवर हल्ला केला. यावेळी मोठ्या प्रमाणावर स्फोटके फेकण्यात आली आणि बेछूट गोळीबार करण्यात आला, ज्यामध्ये अनेक निष्पाप नागरिक गंभीर जखमी झाले. या कटाचा मुख्य सूत्रधार शमीम अहमद हा स्थानिक राजकीय वर्तुळाशी संबंधित असल्याचे समोर आले.

तृणमूलचे अपयश आणि सुरक्षा यंत्रणांची कामगिरी
या संपूर्ण ऑपरेशनमधून काही अत्यंत धक्कादायक आणि डोळे उघडणारी सांख्यिकीय माहिती समोर आली आहे, जी बंगालमधील कायदा व सुव्यवस्थेचे धिंडवडे काढणारी आहे:
भयंकर गुन्हेगारी पार्श्वभूमी (Criminal Record): मुख्य आरोपी शमीम अहमद याच्यावर पश्चिम बंगालमध्ये ५ पेक्षा जास्त गंभीर गुन्हे दाखल आहेत, ज्यात ‘एक्सप्लोझिव्ह सबस्टन्स ॲक्ट’ (Explosives Act), ‘आर्म्स ॲक्ट’ (Arms Act) आणि हत्येचा प्रयत्न (Attempt to Murder) यांसारख्या कलमांचा समावेश आहे. असा सराईत गुन्हेगार निवडणुकीच्या काळात मोकाट कसा फिरत होता? त्याला स्थानिक तृणमूल प्रशासनाचे अभय का होते? हा सर्वात मोठा प्रश्न आहे.

२,००० किलोमीटरचे सुरक्षित कॉरिडॉर: आरोपींनी अटक टाळण्यासाठी कोलकाता/हावडा ते मुंबई असा सुमारे २,००० किलोमीटर पेक्षा जास्त अंतराचा प्रवास केला.
मुंबईतील छुपे वास्तव्य: हावडा स्फोटातील आरोपी मुंबईतील देवनार परिसरात जवळपास ८ ते १० दिवसांपासून नाव बदलून आणि ओळख लपवून राहत होते. मुंबईत राहून ते परदेशात किंवा इतर राज्यांत पळून जाण्याच्या मोठ्या तयारीत होते. जर मुंबई पोलिसांनी वेळेत कारवाई केली नसती, तर हे आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी नेटवर्कचा भाग बनले असते.
तांत्रिक मागोवा (Technical Surveillance): मुंबई पोलिसांनी आरोपींचा माग काढण्यासाठी ५० पेक्षा जास्त मोबाईल कॉल्सचे सीडीआर (Call Data Records) आणि आयपी (IP) ॲड्रेस तपासले. देवनारमधील इमारतीचा १८ वा मजला गाठण्यापूर्वी पोलिसांनी परिसरातील १२ हून अधिक खबऱ्यांकडून माहितीची शहानिशा केली होती.

आरोपींचा पळ आणि मुंबईत छुपे वास्तव्य
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील भाजप सरकारने नेहमीच “झिरो टॉलरन्स टू टेररिझम” (दहशतवादाविरुद्ध शून्य सहनशीलता) हे धोरण ठेवले आहे. पोलिसांना आणि सुरक्षा यंत्रणांना राजकीय दबावातून मुक्त केले तर ते किती उत्कृष्ट काम करू शकतात, हे मुंबई पोलिसांनी करून दाखवले आहे.केंद्रातील खंबीर गृह धोरण आणि राष्ट्रीय तपास संस्थांच्या (NIA) वाढत्या दबावामुळे स्थानिक पोलिसांनी तपास सुरू करताच, हे आरोपी बंगालमधून फरार झाले. मुर्शिदाबाद बॉम्बस्फोटातील आरोपी रेल्वेने ‘गीतांजली एक्स्प्रेस’ पकडून मुंबईच्या दिशेने रवाना झाले. दुसरीकडे, हावडा स्फोटातील मुख्य सूत्रधार शमीम अहमद आणि त्याचे साथीदार सुरुवातीला ओडिशामध्ये लपले, तिथून टॅक्सी भाड्याने करून महाराष्ट्रात आले. त्यांनी सुरुवातीला मुंबईतील मोहम्मद अली रोडवरील एका हॉटेलमध्ये ओळख लपवून ७ दिवस घालवले आणि त्यानंतर पुढील प्रवासाच्या (अजमेर, राजस्थान) तयारीत ते देवनार येथील एका झोपडपट्टी पुनर्वसन (SRA) इमारतीमध्ये आश्रयाला आले होते.

मुंबई पोलिसांची धडक कारवाई आणि अटक सत्र
मुंबई पोलिसांच्या गुन्हे शाखेला (Crime Branch) आणि ‘क्राईम इंटेलिजेंस युनिट’ला (CIU) तांत्रिक पाळत (Technical Surveillance) आणि गुप्त माहितीदारांच्या माध्यमातून आरोपींच्या हालचालींची अचूक माहिती मिळाली होती. पोलिसांनी अत्यंत चपळाईने दोन वेगवेगळ्या मोहिमा राबवून आरोपींना बेड्या ठोकल्या:
बोरिवली रेल्वे स्थानक कारवाई (१८ मे २०२६): गीतांजली एक्स्प्रेसने मुंबईत दाखल होत असलेल्या मुर्शिदाबादच्या दोन आरोपींना पोलिसांनी बोरिवली स्थानकावर सापळा रचून ताब्यात घेतले.
देवनार एसआरए इमारत कारवाई (२१ मे २०२६): हावडा स्फोटातील मुख्य सूत्रधार शमीम अहमद आपल्या साथीदारांसह देवनार येथील ‘एकता एसआरए’ इमारतीतून राजस्थानला पळून जाण्याच्या तयारीत असताना, गुन्हे शाखा युनिट-६ च्या टीमने धाडसी कारवाई करत तिथून तिघांना अटक केली.

राजकीय सुशासन आणि कायद्याची अंमलबजावणी
या कारवाईने हे पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे की, जर सुरक्षा यंत्रणांना राजकीय दबावातून मुक्त केले आणि काम करण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य दिले, तर देशद्रोही घटकांना लपायला जागा उरत नाही. महाराष्ट्रातील महायुती सरकारच्या गृहखात्याने मुंबई पोलिसांना दिलेल्या स्वातंत्र्यामुळेच, देवनार सारख्या संवेदनशील भागात स्थानिक नागरिकांना कोणताही सुगावा लागू न देता अत्यंत गुप्तपणे आणि चपळाईने ही मोहीम फत्ते करण्यात आली.

पश्चिम बंगालमधील तृणमूल काँग्रेस (TMC) राजवटीवर नेहमीच विशिष्ट मुस्लिम मतपेढीच्या लांगूलचालनाचा (तुष्टीकरण) आणि गुन्हेगारांना अभय दिल्याचा आरोप केला जातो. अशा वातावरणात सराईत गुन्हेगार उघडपणे फिरतात आणि हिंसाचार घडवून आणतात. परंतु, देशाच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य देणाऱ्या राष्ट्रवादी विचारसरणीच्या प्रभावामुळे आज देशातील कोणत्याही कोपऱ्यात लपलेल्या देशद्रोही घटकाला शोधून काढणे शक्य झाले आहे. मुंबई पोलिसांनी सर्व कायदेशीर सोपस्कार पूर्ण करून आरोपींना ट्रान्झिट रिमांडअंतर्गत (Transit Remand) पुढील तपासासाठी पश्चिम बंगाल पोलिसांच्या स्वाधीन केले आहे. मुंबई पोलिसांची ही तत्परता “सुरक्षित भारत” या संकल्पनेला अधिक बळ देणारी ठरली आहे.

अटक करण्यात आलेल्या आरोपींची माहिती

मुंबई पोलिसांनी दोन्ही कारवाईत अटक केलेल्या पाचही सराईत गुन्हेगारांची तपशीलवार माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

– अपरांत कांबळे