अभिनेता इम्रान खान याला नुकताच भारत सोडण्याचा आदेश देण्यात आला आहे. हा निर्णय अतिशय स्वागतार्ह आणि योग्य आहे. हा निर्णय केवळ एका व्यक्तीपुरता मर्यादित नक्कीच नाही. या निर्णयाचे अनेक पदर आणि अर्थ आहेत. देशाच्या सुरक्षिततेसाठी हा निर्णय अतिशय महत्त्वाचा ठरतो. एका परदेशी नागरिकाने भारतात कसे राहावे, याचा हा एक मोठा धडा आहे. कायद्याचे पालन सर्वांसाठी नेहमी समान असावे लागते. या कारवाईमुळे शासनाने एक अतिशय स्पष्ट आणि कडक संदेश दिला आहे. तो संदेश म्हणजे देशात अवाजवी हस्तक्षेप अजिबात खपवून घेतला जाणार नाही. या विषयावर आपण सर्वांनी आता बारकाईने आणि सखोल विचार करायला हवा. भारताचे अंतर्गत प्रश्न हे केवळ भारतीयांनीच सोडवायचे असतात. त्यात बाहेरच्यांनी ढवळाढवळ करणे पूर्णपणे चुकीचे आहे. सार्वभौमत्व ही कोणत्याही देशाची सर्वात महत्त्वाची गोष्ट असते. त्या सार्वभौमत्वावर कोणीही घाला घालू शकत नाही. अशा उपटसुंभांना त्यांची जागा दाखवणे गरजेचेच होते.
परदेशी नागरिकांच्या हस्तक्षेपाला मर्यादा हवी
परदेशी नागरिक कामानिमित्त भारतात येतात. ते येथे राहतात आणि इथल्या सुविधांचा वापर करतात. या सर्वांचे आपण नेहमीच मोकळ्या मनाने स्वागत करतो. आपली संस्कृती ‘अतिथी देवो भव’ अशीच आहे. पण या आदराला आणि स्वागताला काही ठोस मर्यादा आहेत. भारताचे नागरिकत्व सोडून इतर देशांचे नागरिकत्व घेतलेल्या परदेशी नागरिकांनी भारतीय समाजात किती हस्तक्षेप करायचा, याची एक निश्चित रेषा असायलाच हवी. त्यांनी आपल्या अंतर्गत राजकीय प्रश्नांत नाक खुपसू नये. त्यांनी आपल्या सामाजिक प्रश्नांतही विनाकारण पडू नये. भारताचे स्वतःचे असे कायदे आहेत. इथली एक भक्कम आणि लोकशाही व्यवस्था आहे. त्या व्यवस्थेत परदेशी नागरिकांनी ढवळाढवळ करणे पूर्णपणे अमान्य आहे. इम्रान खान यांच्या प्रकरणात नेमके हेच चुकीचे घडले. परदेशी नागरिकांनी केवळ आपल्या वैयक्तिक कामावर लक्ष केंद्रित करावे. ते इथल्या साधनसंपत्तीचा वापर करतात. इथल्या मोठ्या बाजारात नफा कमवतात. पण तरीही इथल्या व्यवस्थेला दोष देतात. त्यांनी इथल्या वादात पडण्याचे काहीच कारण नाही. देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेचा हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. असे प्रकार वाढले तर देशात अस्थिरता येऊ शकते. म्हणूनच शासनाने वेळीच पावले उचलणे गरजेचे असते.
ओसीआय कार्ड आणि त्याचा गैरवापर
ओसीआय म्हणजे ‘ओव्हरसीज सिटिझन ऑफ इंडिया’. हे कार्ड केवळ मूळ भारतीय वंशाच्या लोकांना दिले जाते. या कार्डामुळे त्यांना भारतात येण्या-जाण्यासाठी मोठी सोय मिळते. त्यांना वारंवार व्हिसा काढण्याची गरज भासत नाही. ते भारतात व्यवसाय किंवा गुंतवणूक करू शकतात. पण ओसीआय म्हणजे भारताचे पूर्ण नागरिकत्व नव्हे. याचा अनेकांना सोयीस्कररीत्या विसर पडते. ओसीआय कार्डधारकांना भारतात मतदानाचा कोणताही अधिकार नसतो. ते भारतात कोणतीही निवडणूक लढवू शकत नाहीत. त्यांनी या मिळालेल्या सवलतीचा गैरवापर कधीही करू नये. इम्रान खान यांच्यासारख्या ओसीआय कार्डधारकाने इथल्या प्रक्रियेत फार हस्तक्षेप करू नये. त्यांना मिळालेली सवलत ही केवळ एक सुविधा आहे. तो कोणताही अमर्याद किंवा जन्मसिद्ध अधिकार नाही. अनेकांना वाटते की ओसीआय कार्ड म्हणजे भारतात काहीही करण्याचा परवाना आहे. हा चुकीचा समज आता मुळातून खोडून काढला पाहिजे. सवलत आणि अधिकार यात खूप मोठा फरक असतो. शासनाने ही सवलत दिली आहे आणि शासन ती काढूनही घेऊ शकते. हा धडा अशा कार्डधारकांनी कायम लक्षात ठेवावा.
परदेशी नागरिकत्व घेणे कितपत योग्य?
अनेक मूळ भारतीय लोक शिक्षणासाठी किंवा नोकरीसाठी परदेशात जातात. ते तिथे अनेक वर्षे राहून स्थायिक होतात. काही काळानंतर तिथले नागरिकत्व घेतात. त्यांनी असे परदेशी नागरिकत्व घेणे खरेच योग्य आहे का? हा एक मोठा आणि कळीचा प्रश्न आहे. भारताने तुम्हाला जन्म दिला आणि ओळख दिली. इथल्या मातीने तुम्हाला घडवले. इथल्या स्वस्त शिक्षण व्यवस्थेने तुम्हाला मोठे केले. आणि जेव्हा या देशाला काही देण्याची वेळ येते, तेव्हा तुम्ही दुसऱ्या देशाचे नागरिक बनता. हे कुठेतरी नक्कीच चुकीचे आणि स्वार्थी वाटते. परदेशी नागरिकत्व घेताना आपण मातृभूमीशी असलेली नाळ कायमची तोडत असतो. केवळ भौतिक सुखासाठी आपला देश सोडणे योग्य नाही. जास्त पैशांसाठी मातृभूमीचा त्याग करणे पटत नाही. आपल्या देशात काही समस्या नक्कीच असतील. पण त्या समस्या सोडवणे हे आपलेच काम आहे. देश सोडून पळून जाणे हा त्यावरचा उपाय नक्कीच नाही. जे लोक देश सोडून जातात, त्यांनी देशावर प्रेम असल्याचा देखावा करू नये. ज्यांनी परदेशी नागरिकत्व स्वीकारले आहे, त्यांनी भारताविषयी भाष्य करताना भान बाळगायलाच हवे. त्यांनी इथल्या लोकांना शहाणपण शिकवू नये.
दुटप्पी भूमिका आणि समाजमाध्यमांचा अतिवापर
आजकाल समाजमाध्यमांचा वापर खूप मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. परदेशात सुरक्षित बसून भारताविषयी लिहिणे खूप सोपे झाले आहे. काही लोक तिकडे राहून इथल्या गोष्टींवर सतत बिनबुडाची टीका करतात. त्यांची ही भूमिका दुटप्पी आणि ढोंगी असते. स्वतः मात्र ते दुसऱ्या देशाचे सुरक्षित नागरिकत्व घेतात आणि इथल्या नागरिकांना मात्र सतत उपदेशाचे डोस पाजतात. अनेक जण डॉलर किंवा पाउंडमध्ये तिथे पैसे कमवतात आणि समाजमाध्यमांवर भारताची खिल्ली उडवतात. त्यांना इथल्या मातीचा वास कधी मोहवत नाही. त्यांना इथल्या सामान्य लोकांच्या भावना अजिबात समजत नाहीत. हे चीड आणते. इम्रान खान यांच्यासारख्या प्रकरणांमधून हेच वारंवार समोर येते. तुम्ही ज्या देशाचे नागरिक आहात, त्या देशाशी प्रामाणिक राहा. भारताचे नागरिकत्व सोडले असेल, तर इथल्या प्रश्नांवर बोलण्याचा तुमचा नैतिक अधिकारही खऱ्या अर्थाने संपतो. लांबून सल्ले देणे खूप सोपे असते. पण प्रत्यक्ष इथल्या समस्यांचा सामना फक्त इथल्या भारतीयांनाच करावा लागतो.
देशाचा सन्मान आणि शासनाचा कडक संदेश
आपला देश ही आपली जगातील मुख्य ओळख असते. जगाच्या पाठीवर आपण भारतीय म्हणूनच अभिमानाने ओळखले जातो. जेव्हा कोणी इथले नागरिकत्व सोडून दुसऱ्या देशाचा पासपोर्ट घेतो, तेव्हा तो ती ओळख पुसून टाकतो. अशा व्यक्तींनी भारताच्या धोरणांवर बोलण्याचा अधिकार गमावलेला असतो. शासनाने इम्रान खानला देश सोडण्याचा जो आदेश दिला आहे, तो योग्यच आहे. हा आदेश सर्वांसाठी आवश्यक धडा आहे. जे परदेशी नागरिक किंवा ओसीआय कार्डधारक भारतात राहतात, त्यांना हा अतिशय स्पष्ट संदेश आहे. तुम्ही इथल्या कायद्याचा आणि व्यवस्थेचा आदर केलाच पाहिजे. तुम्ही इथल्या शांततेत बाधा आणू शकत नाही. जर तुम्ही तुमची मर्यादा ओलांडली, तर तुमच्यावर कठोर कारवाई होईल. कोणत्याही देशाची सहनशीलता ही त्याची कमजोरी नसते. भारताने हा निर्णय घेऊन आपली कणखर आणि स्पष्ट भूमिका जगासमोर मांडली आहे. भारत हा आता कुणाच्याही दबावाखाली झुकणारा देश राहिलेला नाही. या निर्णयाचे सर्वसामान्य भारतीयांनी नक्कीच मनापासून स्वागत करायला हवे. हा आपल्या देशाच्या स्वाभिमानाचा आणि एकात्मतेचा विषय आहे. देशापेक्षा मोठे कोणीही असू शकत नाही. उपटसुंभ इम्रान खान याला हाच धडा शिकवावा लागला आहे.
