लंडनच्या ऐतिहासिक संसद परिसरात महाराष्ट्राच्या विकासाची, लोककल्याणकारी प्रशासनाची आणि औद्योगिक क्षमतेची जोरदार नोंद झाली. महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या ९ ते ११ सप्टेंबरच्या लंडन दौऱ्यात तीन वेगवेगळे सन्मान मिळाले. House of Lords आणि House of Commons मध्ये झालेल्या कार्यक्रमांपासून ते लंडनमधील महाराष्ट्र मंडळाच्या सांस्कृतिक सोहळ्यापर्यंत महाराष्ट्राची विकासदृष्टी, मराठी अस्मिता आणि भारत-ब्रिटन सहकार्याचा संदेश ठळकपणे पुढे आला.
या दौऱ्यातील पहिला महत्त्वाचा सन्मान ‘Commonwealth Public Leadership Recognition’ हा होता. ९ सप्टेंबर रोजी House of Lordsमध्ये झालेल्या या कार्यक्रमाचे आयोजन UK Asian Business Council (UKABC) आणि Canvas For Care यांच्या संयुक्त विद्यमाने करण्यात आले. नागरिककेंद्री, पारदर्शक आणि नाविन्यपूर्ण प्रशासन तसेच लोककल्याणकारी उपक्रमांसाठी शिंदे यांच्या कार्याची दखल या सन्मानातून घेण्यात आली. ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’, ‘शासन आपल्या दारी’ आणि तरुणांसाठीच्या ‘मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजना’ यांसारख्या उपक्रमांचा संदर्भ या गौरवाशी जोडण्यात आला आहे.
सन्मान स्वीकारताना उपमुख्यमंत्री शिंदे यांनी हा गौरव स्वतःपुरता न ठेवता महाराष्ट्रातील १२ कोटी जनतेचा सन्मान असल्याचे सांगितले. विकास म्हणजे केवळ रस्ते, पूल आणि पायाभूत सुविधा उभारणे नव्हे, तर विकासाचा लाभ सामान्य नागरिकांपर्यंत पोहोचणे महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. महाराष्ट्राच्या विकासाची भूमिका मांडताना त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा सामाजिक न्यायाचा विचार आणि नागरिककेंद्री प्रशासन यांचा संदर्भ जोडला.
या भाषणात महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक अस्मितेलाही तितकेच महत्त्व मिळाले. “जय महाराष्ट्र” आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जयघोषाने भाषणाची सुरुवात करत शिंदे यांनी कवी सुरेश भट यांच्या ‘लाभले आम्हांस भाग्य, बोलतो मराठी’ या कवितेचा संदर्भ दिला. ब्रिटिश संसदेच्या परिसरात मराठी भाषेचा आणि महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक ओळखीचा हा अभिमान व्यक्त झाला.
१० सप्टेंबर रोजी House of Commonsमध्ये झालेल्या ‘International Conclave 2026: Global Business & Investment Dialogue’मध्ये उपमुख्यमंत्री शिंदे यांना ‘Statesmanship Award for Transformative Leadership’ प्रदान करण्यात आला. या कार्यक्रमाचे आयोजन World Leadership Forum आणि India-UK European Business Forum यांच्या माध्यमातून करण्यात आले.
या व्यासपीठाचा उपयोग शिंदे यांनी महाराष्ट्रासाठी गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी केला. ग्रीन एनर्जी, ग्रीन हायड्रोजन, इलेक्ट्रिक वाहने, बॅटरी तंत्रज्ञान, फिनटेक, डीप-टेक, शिक्षण, कौशल्य विकास आणि पायाभूत सुविधा या क्षेत्रांमध्ये ब्रिटिश उद्योगांनी महाराष्ट्रासोबत भागीदारी करावी, असे आवाहन त्यांनी केले. ‘Design in London, Manufacture in Maharashtra’ ही संकल्पना मांडत ब्रिटनची तंत्रज्ञानक्षमता आणि महाराष्ट्राची उत्पादनक्षमता यांची सांगड घालण्याचे आवाहन त्यांनी केले.
नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, अटल सेतू, मुंबई कोस्टल रोड, समृद्धी महामार्ग, मुंबई-पुणे मिसिंग लिंक आणि वाढवण बंदर यांसारख्या पायाभूत प्रकल्पांचा उल्लेख करत त्यांनी महाराष्ट्रातील बदलत्या औद्योगिक आणि पायाभूत वातावरणाची माहिती दिली. बैठकीनंतर अनेक उद्योजकांनी सकारात्मक प्रतिसाद देत महाराष्ट्रात गुंतवणूक करण्याची तयारी व्यक्त केल्याचे शिंदे यांनी सांगितले. मात्र, या दौऱ्यात विशिष्ट गुंतवणूक रक्कम किंवा अंतिम गुंतवणूक करार जाहीर झाल्याची माहिती उपलब्ध अहवालांत नाही.
या दौऱ्यात ब्रिटिश कंझर्व्हेटिव्ह खासदार Tom Tugendhat यांच्याशी झालेली भेटही महत्त्वाची ठरली. Tugendhat यांनी शिंदे यांच्या UK Parliament भेटीचे स्वागत करत भारत आणि ब्रिटनमधील संबंधांना जोडणाऱ्या “living bridge”चा उल्लेख केला. भारत आणि ब्रिटनला एकत्रितपणे बरेच काही साध्य करायचे आहे, असा सकारात्मक संदेशही त्यांनी दिला.
लंडनमधील Maharashtra Mandalनेही उपमुख्यमंत्री शिंदे यांचा ‘Global Pride of Maharashtra Award’ देऊन गौरव केला. ११ सप्टेंबर रोजी झालेल्या सांस्कृतिक कार्यक्रमात हा सन्मान प्रदान करण्यात आला. यावेळी लंडनमध्ये आगामी काळात International Marathi Literature Festival आयोजित करण्याची संकल्पना शिंदे यांनी मांडली.
या दौऱ्यातील आणखी एक महत्त्वाचा आणि भावनिक क्षण म्हणजे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या लंडनमधील निवासस्थानी शिंदे यांनी दिलेली भेट. या स्थळाला त्यांनी “पवित्र स्थळ” म्हटले. भारतीय संविधानामुळे गरीब, वंचित आणि सामान्य पार्श्वभूमीतील नागरिकांनाही देशाच्या सर्वोच्च पदांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली, असे त्यांनी यावेळी नमूद केले.
एकूणच, लंडन दौरा हा केवळ पुरस्कार स्वीकारण्याचा कार्यक्रम ठरला नाही. लोककल्याणकारी प्रशासनाची आंतरराष्ट्रीय दखल, महाराष्ट्रासाठी गुंतवणुकीचे आवाहन, भारत-ब्रिटन संबंधांना बळकटी देण्याचा प्रयत्न, मराठी संस्कृतीचा जागतिक अभिमान आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या स्मृतीस्थळाला अभिवादन—या सर्व पैलूंनी या दौऱ्याला व्यापक स्वरूप दिले. सन्मानाची ही मोहोर आता महाराष्ट्रात नवी गुंतवणूक, तंत्रज्ञान सहकार्य, रोजगार आणि भारत-ब्रिटन आर्थिक भागीदारीत किती प्रभावीपणे रूपांतरित होते, ही पुढची महत्त्वाची पायरी असेल.
– राज भाटिया
