विशेष

महाराष्ट्रातल्या सात जिल्ह्यांमधील शाळांमध्ये मुलामुलींना उत्तम साहित्य वाचायला मिळावे, यासाठी चाललेल्या उपक्रमाची ही ओळख… अनुराग पुस्तकालयाच्या वतीने गेली ११ वर्षे आम्ही 'पुस्तक मुलांच्या हाती' या...

राष्ट्रनिर्माण, राष्ट्रीय एकात्मता आणि निःस्वार्थ सेवेला जीवन समर्पित करणारे एकनाथजी रानडे हे आधुनिक भारतातील अद्वितीय कर्मयोगी होते. विवेकानंद शिला स्मारकाच्या उभारणीपासून विवेकानंद केंद्राच्या सेवाकार्यापर्यंत आणि ईशान्य भारतातील शैक्षणिक कार्यापर्यंत त्यांच्या योगदानाची प्रेरणादायी गाथा जाणून घेऊया.

महात्मा गांधींनी काकासाहेब कालेलकरांच्या गुजराती भाषेवरील प्रभुत्वाची प्रशंसा करताना म्हटले होते की, "काकासाहेबांनी गुजराती भाषेची जी सेवा केली आहे, ती पाहता ते कोणत्याही गुजरात...

कोरोना महामारीनंतर उद्ध्वस्त झालेल्या कुटुंबांना केवळ आर्थिक मदत न देता त्यांना शिक्षण, कौशल्य, रोजगार आणि पुनर्वसनाच्या माध्यमातून आत्मनिर्भर करण्याचा प्रयत्न नागपुरात करण्यात आला. सुमारे 300 कोविड प्रभावित कुटुंबांचे पालकत्व स्वीकारण्यापासून ते प्रीती आकरे यांच्या पुनर्विवाहापर्यंतचा हा उपक्रम सामाजिक बांधिलकी, संवेदनशीलता आणि सक्षमीकरणाचा वेगळा आदर्श मांडतो.

‘वन्दे मातरम्’च्या १५०व्या वर्षानिमित्त राष्ट्रीय गीताच्या संपूर्ण रचनेवरून पुन्हा एकदा राजकीय आणि सांस्कृतिक चर्चा सुरू झाली आहे. १९३७ मध्ये काँग्रेसने पहिल्या दोन कडव्यांच्या सार्वजनिक गायनाचा निर्णय का घेतला? उर्वरित कडव्यांमधील दुर्गा, कमला आणि वाणी या प्रतीकांचा नेमका अर्थ काय? आणि आजच्या भारतात या ऐतिहासिक भूमिकेकडे कसे पाहावे? या प्रश्नांचा इतिहास, संस्कृती आणि राष्ट्रभावनेच्या संदर्भात घेतलेला अभ्यासपूर्ण आढावा.

बालभारतीच्या इयत्ता ६ वीच्या इतिहास पाठ्यपुस्तकातील २०१६ आणि NEP-सुधारित २०२६ आवृत्तीमध्ये वैदिक आहार, वर्णव्यवस्था, धार्मिक प्रथा आणि स्त्रियांच्या स्थानाची मांडणी कशी बदलली आहे? या बदलांमागील मूल्याधारित शिक्षण, बालमानसशास्त्र आणि ऐतिहासिक वस्तुनिष्ठतेचा तौलनिक आढावा या लेखातून घेऊया.

ओळख : कोंकणा ही महाराष्ट्र, गुजरात आणि केंद्रशासित प्रदेश दादरा-नगर हवेली व दमण-दीव या तीनही राज्यांच्या सीमावर्ती भागात, प्रामुख्याने सह्याद्री आणि सातपुडा पर्वतरांगांच्या कुशीत वसलेली...

देश नकाशावर दिसतो; पण राष्ट्र मनात जगते! ‘राष्ट्राय स्वाहा । इदं न मम ॥’ या समर्पणाच्या भावनेपासून राष्ट्रभृत् यज्ञापर्यंत भारतीय परंपरेत ‘राष्ट्र’ या संकल्पनेला अत्यंत व्यापक अर्थ आहे. मग ‘देश’ आणि ‘राष्ट्र’ यात नेमका फरक काय?